Публикации на МЕПСО

Проценка на адекватноста на ресурсите – 2025

Проценка на адекватноста на ресурсите во Република Северна Македонија – 2025 година
Решение за одобрување на проценка на адекватност на ресурсите – 2025

Современ аналитички документ кој се изработува со цел да се процени способноста на електроенергетскиот систем да обезбеди сигурно и континуирано снабдување со електрична енергија. Проценката на адекватноста на ресурсите претставува прва ваква сеопфатна и методолошки напредна студија во Македонија, изработена во согласност со Европската методологија на ENTSO-E (ERAA). Оваа студија е клучна основа за стратешко планирање на производните капацитети, развојот на преносната мрежа и интеграцијата на обновливите извори на енергија, и претставува значаен исчекор во стратешкото планирање и примената на најсовремени европски практики.

Со примена на напреден пробабилистички пристап, пазарно моделирање во Antares и Монте Карло симулации, анализирани се голем број можни идни состојби на системот, при што се земени предвид климатските влијанија, варијабилноста на обновливите извори, расположливоста на производните капацитети и регионалната поврзаност. Ваквиот пристап овозможува високо прецизна и реална проценка на сигурноста на снабдувањето и поставува силна аналитичка основа за идните развојни одлуки и инвестиции.

Стратегија за реконструкција / ревитализација на преносна мрежа

Стратегија за реконструкција/ревитализација на преносна мрежа

МЕПСО во септември 2019 година изработи Стратегија за реконструкција/ревитализација на преносна мрежа. Имајќи предвид дека поголем број од водовите во македонската преносна мрежа се изградени пред 40-50 години може да се очекува дека по 2020-та година голем број водови ќе бидат кандидати за реконструкција/ревитализација . При тоа, освен староста на водовите, при изборот на редоследот за зафати на водовите треба да се води сметка и за нивното значење за сигурноста во работата на преносната мрежа. Следователно, во оваа Стратегија фокусот беше насочен на два клучни фактори и тоа:

изработка на база на податоци со информации за состојбата на функционалните компоненти на преносните водови од каде произлезе оценка за состојбата и ургентноста за зафати на одделни водови, со што се доби приоритетна листа на зафати.
дефинирање на методологија во која преку оптимизациска постапка се креира распоред на зафати распределени во карактеристични периоди (2025-2030, 2030-2035 и 2035-2040 година), при што се водеше сметка за што е можно порамномерен распоред на зафатите со уважување на сите сигурносни критериуми за работа на преносната мрежа.

Значи, распоредот на зафати на водовите во периодите 2025-2030, 2030-2035 и 2035-2040 е направен со уважување на особеностите на состојбата на водовите, како и нивното системско значење. Дополнително се уважени препораките што произлегуваат од веќе изработените развојни планови и студии во МЕПСО. Исто така, предвид беше и географската поврзаност на водовите.
Иако просечната старост на водовите е релативно голема и изнесува 42 години, скоро 2/3 од нив имаат натпросечно добра оценка за состојбата што е показател дека се добро одржувани. Вкупните инвестиции за трите периоди изнесуваат 47.5 милиони евра, додека вкупната должина на сите водови предложени за зафат изнесува околу 560 km. Средната вредност на инвестициите изнесува 15.8 милиони евра, а средната вредност на должините изнесува 187.5 km. Инвестициите и должините на водовите се рамномерно распоредени по периоди, во интервалот од ±10% од средната вредност.

План за развој на електропреносниот систем 2020 - 2029

План за развој на електропреносниот систем 2021 - 2030

План за развој на електропреносниот систем 2022 - 2031

План за развој на електропреносниот систем 2023 - 2032

Долгорочни прогнози за потребите на електрична енергија и моќност - 2020

Долгорочни прогнози за потребите на електрична енергија и моќност - 2019

Долгорочни прогнози за потребите на електрична енергија и моќност - 2022

Студија во рамки на WBIF грантот

Студија за истражување на влијанијата на интеграција на електричните возила во електроенергетскиот систем на Република Македонија

Студијата е изработена во рамки на WBIF грантот за поддршка на „интелигентни мрежи“ во МЕПСО, обезбеден од страна на ЕБОР.

Изработувач на Студијата е DNV GL Energy Advisory GmbH (KEMA).

Електричните возила се неминовност; во моментов се дискутира и се прават различни претпоставки за нивниот број, но и кој од различните концепти ќе стане доминантен во блиска иднина. Очекувањата се дека во скоро време бројот на електрични возила значително ќе се зголеми. Секоја нова технологија која се имплементира, а претставува потрошувач на електрична енергија, има влијание на самата електроенергетска мрежа. Оваа Студија го истражува влијанието на преносната мрежа - идентификација на потребните надградби на електричните мрежи, како и можности за интелигентна интеграција на електричните возила. Тоа подразбира двонасочно интеракција на возилата и мрежите: искористување на батериите за обезбедување на дефицитарните системски услуги и придонес за зголемување на инсталираниот капацитет на ОИЕ. Интелигентната интеграција на електричните возила во електроенергетскиот систем се карактеризира со бројни позитивни влијанија на преносната мрежа:

можност електричните возила да обезбедат системски услуги во однос на балансирањето на системот,
системот има подобрена способност за апсорпција на енергијата од обновливите извори,
т.н. „пеглање“ на оптоварувањето во системот - намалување на потрошувачката во периодите на врвно оптоварување (кога енергијата е дефицитарна и скапа) и зголемување на потрошувачката во периоди на минимални оптоварувања (така во ноќните часови ќе можат да се користат вишоците на производство од термо електраните),
ги намалуваат трошоците за управување со системот,
потенцијално генерирање на придобивки и за операторите и за сопствениците на електричните возила.

Дополнителните ефекти од интеграција на возилата се предизвик за систем операторите – високи оптоварувања во делови од мрежите, намалена динамичка стабилност и влијанија врз квалитетот на електричната енергија. Многу е важно да се направат сеопфатни координирани анализи во системот за овие појави да се надминат и да може да се овозможи непрекинато користење возилата од страна на корисниците. Фокусот е на што е можно поголема интеграција, но за тоа треба да се имплементираат соодветни технолошки решенија и пазарни механизми. Целта е да се овозможи двостран тек на моќност помеѓу електричните возила и електричните мрежи како и примена на интелигентни мрежи.

Студија за автоматизирано управување со потрошувачка

Долгорочни прогнози за потребите на електрична енергија и моќност - 2021

Димензионирање на системските резерви во македонскиот систем за сценарија со големи капацитети од ОИЕ

МЕПСО е активно вклучен во спроведување на националната Стратегија за развој на енергетиката со креирање услови за интегрирање на потенцијалните капацитети за обновливи извори на енергија (ОИЕ). Интегрирањето на ОИЕ е вистински предизвик за МЕПСО. Ако се има предвид изразениот интерес, евидентираните капацитети веќе ги надминуваат и долгорочните прогнози од „зеленото“ сценарио од националната Стратегија. Основните системски ограничувања за интеграција на ОИЕ во преносната мрежа се обезбедување на системските резерви за регулација на оптоварувањето и фреквенцијата (секундарна и терциерна резерва) и проблемите со балансирање на производството и потрошувачката.

МЕПСО изработи Студија која ги анализира влијанијата на различни капацитети од ОИЕ врз потребите од системски резерви.

Во Студијата применета е пробабилистичка методологија која ги третира различните несигурности во прогнозите што доведуваат до системска нерамнотежа. Проценката се заснова на повеќе-сценариски пристап; разгледани се три сценарија за развој на ОИЕ (Green, Rapid & Slow), за три различни временски хоризонти (2025, 2030 and 2040). На овој начин анализираните капацитети на ОИЕ варираат во широк опсег, од 145 MW до 5450 MW.

За ОИЕ со капацитет од 500 MW нема потреба од зголемување на системските резерви. На краткорочен хоризонт се проценува дека македонскиот систем може да интегрира и до 1500 MW, од кои околу 500 MW ветерни и 1000 MW сончеви електрични централи (референтно е сценарио Rapid за 2025 година). Интеграцијата е условена од зголемување на системските резерви за околу 65 MW, односно дополнителни 20 MW за секундарна резерва и 45 MW за терциерна резерва, со претпоставена грешка во прогнозата на ОИЕ од 6%. Резервите може да се обезбедат ако во услугата се вклучат сите хидро и термо производни единици, како и со поддршка од соседните системи. Партиципацијата на регионалниот пазар на балансна енергија ќе биде неопходна при ремонти на термо капацитетите или пак при транзиција од „старите“ единици на лигнит кон нови гасни производни единици.

Главни причини за зголемени потреби од секундарна и терциерна резерва се:

големите промени на моќности меѓу два интервали на номинации при пазарно тргување со електрична енергија (ramping needs) и
поголемите грешки во прогнозите, во смисла на апсолутна вредност поради големи инсталирани капацитети на ОИЕ (forecast error).

Во продолжение се наведени мерки кои може да го намалат потребното ниво на системски резерви:

Подобрување на прогнозите на оптоварувањето и производството од соларни и ветерни електрични централи.
Заедничко димензионирање на системските резерви во рамки на SMM (Србија, Црна Гора и Македонија) контролниот блок.
Воведување на 15 минутен диспечерски интервал, итн.

Во фокусот на понатамошните истражувања се проекти за зголемување на капацитети за системски резерви, како инсталирање на складишта за електрична енергија (батериски системи) или управување со потрошувачката на електрична енергија.

Зајакнување на преносната мрежа во Југоисточниот дел

Концепти за развој на преносната мрежа во одделни региони за долгорочен период

Студија за проценка на вкупните трошоци за интегрирање на ОИЕ во ЕЕС на Македонија

Студија за прогноза на биланс на ЕЕ

Студија за развој на преносната мрежа 2010-2020 година