Menaxhmenti i ri i SHA MEPSO e pranon raportin e EntitShtetëror të Revizionit, madje para publikimit të tij ka punuar nëeliminimin e vërejtjeve dhe dobësive të trashëguara ngamenaxhmentet e mëparshme.
Për MEPSO-n, raporti i revizionit paraqet një mekanizëm tejet irëndësishëm institucional për përcaktimin e gjendjes reale dhe një bazë për përmirësimin e mëtejshëm të menaxhimit të pronës, investimeve, mjeteve financiare dhe resurseve njerëzore.
Gjetjet e raportit nuk lidhen vetëm me gjendje të krijuara gjatëvitit 2024, por përfshijnë procese, kontrata, investime dhe çështje pronësore-juridike të grumbulluara ndër vite, e në disaraste që nga themelimi i SHA MEPSO në vitin 2004.
Menaxhmenti i ri nuk ka për qëllim të injorojë apo relativizojëdobësitë e konstatuara. Përkundrazi, detyrimi i çdomenaxhmenti të përgjegjshëm është të identifikojë problemet e trashëguara, t’i shndërrojë rekomandimet e revizionit në masa konkrete dhe të sigurojë që ato të mos përsëriten.
Rregullimi i pronësisë dhe evidencës kontabël
Çështjet pronësore-juridike që lidhen me linjat e transmetimit, nënstacionet dhe tokën burojnë në masë të konsiderueshme ngandarja e ish-Elektroekonomisë së Maqedonisë dhe shpërndarja e pasurisë ndërmjet subjekteve të reja energjetike.
Bëhet fjalë për një proces jashtëzakonisht kompleks, pasiinfrastruktura e transmetimit të energjisë elektrike shtrihet në tëgjithë territorin e vendit, përmes një numri të madh parcelashprivate dhe shtetërore. Për rregullimin e statusit juridik të secilëslinjë dhe secilit vend të shtyllave nevojiten procedura të veçantapara Agjencisë së Kadastrës, njësive të vetëqeverisjes lokale dhe institucioneve të tjera kompetente.
MEPSO tashmë ka ndërmarrë aktivitete për zgjidhjen e këtyreçështjeve. Në shtator të vitit 2025 u formua një grup i ri pune me EVN Maqedoni për rregullimin e pronësisë së nënstacioneve. Është dakorduar që procesi të zhvillohet në dy faza: përmesrregullimit të të drejtave të bashkëpronësisë dhe përmespërcaktimit të gjendjes faktike për objektet që ende nuk janëregjistruar plotësisht.
Paralelisht me procedurat pronësore-juridike, gjatë vitit 2025 menaxhmenti i ri aktivizoi dhe regjistroi në evidencën kontabëlinvestime të përfunduara në vlerë prej rreth 18 milionë eurosh, të cilat për dekada nuk ishin aktivizuar në mënyrë adekuate nëlibrat afaristë.
Me regjistrimin e tyre sigurohet një pasqyrë më reale e vlerës sëpasurisë së MEPSO-s, ndërsa të dhënat bëhen pjesë e bazës qëpërdoret për përcaktimin e tarifës së transmetimit të energjisëelektrike. Procedura për verifikimin dhe aktivizimin e mjeteve tëtjera vazhdon.
Projektet investuese po zhbllokohen
Raporti i revizionit evidenton vonesa, shtyrje afatesh dhe rritje tëkostove në disa projekte investuese të nisura gjatë trembëdhjetëviteve të fundit.
Kontratat dhe anekset për projektet “Revitalizimi i linjës 110 kV TS Shkup 4 – TS Veles” dhe “Rikonstruksioni i linjës 110 kV TS Manastir 1 – TS Prilep” janë lidhur gjatë mandateve tëmenaxhmenteve të mëparshme.
Pas analizës së kryer, menaxhmenti aktual e ndërpreu kontratënpër projektin Shkup–Veles, me qëllim parandalimin e vazhdimittë një marrëdhënieje kontraktuale jofunksionale dhe krijimin e kushteve që projekti të vazhdojë mbi baza ekonomikisht dhe teknikisht të qëndrueshme.
Sa i përket projektit “Ndërtimi i linjës 110 kV TS Vallandovë – TS Miletkovë”, huamarrja kreditore ishte miratuar para ndryshimit të menaxhmentit. Menaxhmenti i ri hasidokumentacion urbanistik jo të plotë dhe pengesa administrative që pamundësonin fillimin e realizimit.
Menjëherë u ndërmorën aktivitete për kompletimin e dokumentacionit dhe avancimin e projektit. Procedura e prokurimit sipas rregullave të Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim tashmë është shpallur dhe ndodhet në fazë tëavancuar.
Interkonektori me Shqipërinë vazhdon me kontraktor të ri
Një nga projektet më të rëndësishme që menaxhmenti i ri e gjetinë ngecje serioze është ndërtimi i linjës interkonektive 400 kV ndërmjet Maqedonisë së Veriut dhe Shqipërisë.
Pavarësisht kohëzgjatjes shumëvjeçare të kontratës, realizimikonkret në terren kishte qenë jashtëzakonisht i ulët, ndërsaMEPSO dhe shteti kishin detyrime financiare lidhur me mjetetkreditore të siguruara.
Për shkak të ngecjes së gjatë, progresit të pamjaftueshëm dhe mosrealizimit të detyrimeve kontraktuale, kontrata me kontraktorin e mëparshëm u ndërpre. Ndërkohë është lidhurkontratë e re dhe projekti është riaktivizuar, me dinamikëkonkrete të realizimit në terren.
MEPSO mbetet plotësisht i përkushtuar për përfundimin e interkonektorit me Shqipërinë, i cili ka rëndësi strategjike përsigurinë energjetike, ndërlidhjen rajonale dhe integrimin e sistemit vendor të transmetimit në rrjetin evropian.
Disiplinë më e madhe financiare
Menaxhmenti i ri i SHA MEPSO trashëgoi disa projekte tëbllokuara ose të ngadalësuara, kryesisht për shkak të çështjeve tëpazgjidhura pronësore-juridike, dokumentacionit të paplotë dhe koordinimit të pamjaftueshëm ndërinstitucional.
Për tejkalimin e këtyre gjendjeve u formuan grupe pune dhe mekanizma koordinues me institucionet kompetente, me qëllimsigurimin më të shpejtë të lejeve, dokumentacionit dhe kushtevepër realizimin e investimeve.
MEPSO ndërmori masa edhe për rritjen e disiplinës sëpjesëmarrësve në tregun e energjisë elektrike. Janë rriturgarancitë financiare, janë shkurtuar afatet e përllogaritjeve dhe janë forcuar mekanizmat për menaxhimin e devijimeve(debalanceve).
Punësimet e apostrofuara janë realizuar nga menaxhmenti imëparshëm
Lidhur me parregullsitë e konstatuara te një pjesë e tëpunësuarve të rinj, MEPSO thekson se shpallja publike ishtepublikuar në vitin 2023, ndërsa procedura ishte finalizuar para zgjedhjeve të vitit 2024 dhe para emërimit të menaxhmentitaktual.
Megjithatë, pavarësisht kohës së realizimit të procedurave, menaxhmenti i ri do të shqyrtojë rekomandimet e revizionit dhe do të punojë për vendosjen e kritereve më të qarta, tëverifikueshme dhe transparente në procedurat e ardhshme tëpunësimit, avancimit dhe sistematizimit.
Forcimi i sigurisë kibernetike
Sulmi kibernetik ndaj MEPSO-s kishte ndodhur para se menaxhmenti i ri të merrte detyrën dhe ishte tejkaluar pa u cenuar transmetimi i energjisë elektrike.
Megjithatë, duke pasur parasysh seriozitetin e kërcënimevemoderne kibernetike dhe rëndësinë strategjike të sistemit tëtransmetimit, në shtator 2024, në bashkëpunim me BERZH-in, u përgatit një specifikim teknik për një projekt të ri për forcimin e mëtejshëm të sigurisë kibernetike. Projekti ndodhet në procedurëpër sigurimin e mbështetjes financiare.
Përveç kësaj, drejt përfundimit është edhe projekti “Disaster Recovery Location”, me të cilin po investohet shtesë në rritjen e nivelit të sigurisë kibernetike.
MEPSO do të përgatisë plan veprimi për rekomandimet e revizionit
Menaxhmenti i ri i MEPSO-s do të vazhdojë analizën e detajuartë secilit rekomandim të Entit Shtetëror të Revizionit dhe do tëpërgatisë një plan veprimi me aktivitete të përcaktuara, njësipërgjegjëse organizative dhe afate për realizim.
Vëmendje e veçantë do t’i kushtohet:
- Rregullimit të të drejtave pronësore mbi infrastrukturën e transmetimit;
- Harmonizimit të evidencës kontabël dhe teknike;
- Përmirësimit të procedurave të punësimit;
- Forcimit të kontrolleve të brendshme dhe sigurisë kibernetike.
SHA MEPSO do të vazhdojë të informojë rregullisht dhe nëmënyrë transparente publikun për progresin në zbatimin e këtyremasave.
Veprimtaria themelore e kompanisë transmetimi i sigurt dhe stabil i energjisë elektrike, zhvillohet pa pengesa. Njëkohësisht, të ardhurat nga veprimtaria bazë dhe nga kapacitetetndërkufitare të transmetimit shënojnë rritje, devijimet në sistemtregojnë trend stabilizimi, ndërsa humbjet në rrjetin e transmetimit po zvogëlohen.
MEPSO nuk do t’u shmanget problemeve të trashëguara. Përkundrazi, menaxhmenti i ri do t’i përdorë gjetjet e revizionitsi bazë për zgjidhjen sistematike të gjendjeve të trashëguara, përmirësimin e udhëheqjes korporative dhe vendosjen e standardeve më të larta të përgjegjësisë, efikasitetit dhe transparencës.
Qëllimi është i qartë: MEPSO të jetë një kompani stabile, profesionale dhe moderne, e cila menaxhon me përgjegjësipasurinë shtetërore, përshpejton investimet strategjike dhe mbetet një shtyllë e sigurt e sistemit elektroenergjetik tëMaqedonisë së Veriut.